Redi
Actus s. Francisci et sociorum eius.
INDEX
Incipiunt quidam actus s. Francisci et sociorum eius.
Ad laudem et gloriam D.n. Ihesu Cristi et sanctissimi p.n. Francisci hic scripta sunt quedam notabilia de b. Francisco et sociis eius et quidam actus eorum mirabiles, que in legendis eius pretermissa fuerunt, que etiam sunt valde utilia et devota.
Caput I - De expropriatione perfecta s. fr. Bernardi ad predicationem ss.mi p.n. Francisci.
1 Primo ergo sciendum est quod b.p.n. Franciscus in omnibus suis actibus fuit Cristo conformis.
2 Nam sicut Cristus benedictus in principio sue predicationis assumpsit sibi duodecim apostolos omnia relinquentes (cfr. Mat 10,2; 19,27) ita b. Franciscus habuit duodecim electos socios paupertatem altissimam eligentes.
3 Et sicut unus de duodecim apostolis laqueo se suspendit (cfr. Mat 27,5), ita unus de duodecim sociis predictis, fr. Iohannes de Capella nomine, laqueo se suspendit.
4 Et sicut illi sancti apostoli fuerunt toti mundo admirabiles et pleni Spiritu sancto, ita illi ss.mi socii s. Francisci fuerunt homines tante sanctitatis, quod a tempore apostolorum mundus non habuit tales.
5 Nam quidam eorum fuit raptus usque ad tertium celum (cfr. 2Cor 12,2), ut fr. Egidius;
6 quidam tactus fuit labiis ab angelo calculo (cfr. Is 6,6.7) ignito sicut Isaias, videlicet fr. Philippus Longus;
7 quidam loquebatur cum Deo, ut amicus amico (cfr. Ex 33,11), videlicet fr. Silvester purissimus;
8 quidam volabat ad divine sapientie lumina ut aquila (cfr. Hab 1,8), scilicet fr. Bernardus humillimus, qui scripturas profundissimas declarabat;
9 quidam fuit sanctificatus a Domino et canonizatus in celo, dum adhuc viveret in hoc mundo, quasi sanctificatus in utero, scilicet fr. Rufinus, nobilis de Assisio, vir Cristo fidelissimus. Et sic omnes speciali prerogativa fulserunt, sicut infra apparebit.
10 Quorum primus et primogenitus tam prioritate temporis quam privilegio sanctitatis fuit fr. Bernardus de Assisio, qui conversus fuit hoc modo.
11 Cum s. Franciscus adhuc esset in habitu seculari, tamen totus despectus et a spe seculi desperatus, et propter penitentiam totus deformis et squalidus, ita ut a multis putaretur insanus,
12 cum tamen esset divino sale conditus (cfr. Col 4,6) et Spiritus sancti tranquillitate fundatus et firmatus, per magnum tempus sic eundo per Assisium, luto et lapidibus tam a suis quam ab extraneis innumeris afficiebatur iniuriis; ipse vero patientissime, ut surdus et mutus (cfr. Ps 37,14), in omnibus facie ylari pertransibat.
13 D.nus autem Bernardus de Assisio, qui erat de nobilioribus et ditioribus et sapientioribus de civitate, cuius consiliis omnes acquiescebant, considerare sapienter incepit tam altum mundi contemptum in s. Francisco et tantam constantiam in iniuriis et tantam longanimitatem in tolerando,
14 ita quod quasi per duos annos sic abominatus et despectus ab omnibus, semper constantior videbatur. Dixit in corde suo: ”Nullo modo posset esse quod iste Franciscus non haberet magnam gratiam Dei”.
15 Et inspiratus a Deo, invitavit Franciscum ut manducaret cum eo de sero. Cui Franciscus humiliter assentiens, manducavit cum eo illo sero.
16 Dominus autem Bernardus posuit in corde suo velle explorare sanctitatem s. Francisci; unde invitavit eum, ut in illa nocte in domo sua quiesceret.
17 Et s. Francisco humiliter annuente, dominus Bernardus parari fecit lectum in sua camera propria, in qua iugiter de nocte lampas ardebat.
18 Sanctus autem Franciscus, statim ut intravit cameram, ut absconderet divinam gratiam quam habebat, statim proiecit se in lectum, ostendens se velle dormire.
19 Dominus autem Bernardus posuit in corde suo illum latenter observare de nocte. Unde usus est tali cautela quod, cum aliquantulum in suo lectulo quievisset, finxit se alte dormire et profundissime stertere.
20 Sanctus autem Franciscus, secretorum Dei fidelis absconditor, cum estimaret dominum Bernardum profunde dormire, in profundo noctis silentio surgit de lecto
21 et, elevata facie in celum et elevatis manibus et oculis ad Deum, totus intentus et ferventer ignitus, devotissime orans, dicebat: “Deus meus et omnia!”.
22 Et hec verba cum tantis lacrimis ingeminabat ad Dominum, et cum tanta morositate devota eadem frequentabat, quod usque ad matutinum aliud non dicebat nisi: “Deus meus et omnia!”.
23 Hec autem dicebat s. Franciscus, admirans divine maiestatis excellentiam, que pereclitanti mundo condescendere dignabatur et per ipsum s. Franciscum pauperculum de salutis disponebat remedio providere.
24 Spiritu enim prophetico illustratus, previdendo magnalia que per ipsum et suum Ordinem Deus erat facturus, et eodem docente Spiritu suam insufficientiam et parvitatem virtutis considerans,
25 invocabat Dominum, ut quod ipse non poterat ipse Deus perficeret, sine quo nichil potest humana fragilitas; propterea dicebat: “Deus meus et omnia!”.
26 Dominus autem Bernardus, lampade ibidem lucente, cuncta videns et predicta verba diligenter intelligens, sancti devotionem vigili observatione perpendens, tactus a Spiritu sancto in medullis cordis intrinsecus, statim mane facto advocat s. Franciscum et ait:
27 “Fr. Francisce, ego penitus disposui relinquere mundum et sequi te ad quecumque mandaveris”. Sanctus autem Franciscus, hec audiens, exultavit in spiritu et cum gaudio magno ait:
23 ”Domine Bernarde, istud est opus tam arduum, quod de hoc est D.n. Ihesu Cristi consilium requirendum, ut ipse dignetur beneplacitum suum ostendere, qualiter illud perficere debemus.
29 Et ideo pergamus simul ad episcopatum, ubi est unus bonus sacerdos, et faciemus dici missam; qua audita, orabimus ibidem usque ad tertiam.
30 In oratione autem nostra petemus a D.n. Ihesu Cristo, ut dignetur nobis ostendere in terna apertione missalis viam sibi beneplacitam, quam debemus eligere”. Dominus autem Bernardus dixit: “Placet quod dicis”.
31 Iverunt ergo ad episcopatum; et, audita missa et oratione usque ad tertiam prolata, sumpsit sacerdos predictus missale ad rogamen s. Francisci et domini Bernardi; et signo crucis se muniens, aperuit eum in nomine D.n. Ihesu Cristi.
32 In qua apertione primo occurrit: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia que habes et da pauperibus (cfr. Mat 19,21).
33 In secunda apertione occurrit: Nichil tuleritis in via (Luc 9,23).
34 In tertia apertione occurrit: Qui vult venire post me abneget semetipsum et tollat crucem suam et sequatur me (Luc 9,23; Mat 16,24).
35 Et hiis visis, dixit s. Franciscus: “Domine Bernarde, ecce consilium Domini quod habemus. Vade et perfice que audisti; et sit benedictus D.n. Ihesus Cristus, qui dignatus est nobis viam suam evangelicam demonstrare”.
36 Statim autem dominus Bernardus cuncta sua bona distraxit, que erant valde magni valoris et omnia pauperibus cum gaudio tribuebat,
37 portans plenum pecunie gremium, et viduis et orphanis, peregrinantibus et Deo servientibus affluenter et liberalissime dispergebat, s. Francisco ad omnia supradicta ipsum sociante et fideliter adinvante.
38 Dominus autem Silvester, dum dispergi videret hec omnia, avaritia ductus, dixit s. Francisco: “Tu de quibusdam lapidibus, quos a me emisti pro ecclesiis reparandis, non plene solvisti”.
39 Sanctus autem Franciscus, admirans eius avaritiam, nolens cum ipso contendere, ut verus evangelii observator, omni petenti se tribuens (cfr. Luc 6,30), misit manum in sinum domini Bernardi
40 et plenam pecunia posuit in sinum domini Silvestri, et ait si adhuc plus peteret, plus adhuc daret. Ille autem contentus recessit.
41 Post hoc dominus Silvester, cum redisset domum et de sero cogitasset que fecisset in die, redarguens avaritiam suam et recogitans fervorem domini Bernardi et sanctitatem s. Francisci,
42 in prima et secunda et tertia nocte ostensa fuit sibi crux aurea, procedens ex ore Francisci, cuius summitas celos tangebat et brachia protensa in latera usque ad mundi fines videbantur extendi.
43 Propter quod tactus a Domino, cuncta sua bona distraxit et pauperibus dedit; et factus est postmodum fr. Minor tante sanctitatis et gratie, quod loquebatur cum Deo sicut amicus amico (cfr. Ex 33,11), sicut s. Franciscus pluries est expertus et infra patebit.
44 Dominus autem Bernardus, omnibus dispersis pro Domino, omnino pauper evangelicus factus, tantam gratiam a Deo promeruit, quod sepe rapiebatur ad Deum.
45 Et s. Franciscus predicabat eum omni reverentia dignum; et dicebat quod ipse Ordinem istum fundaverat pro eo quod evangelicam paupertatem, omnia pauperibus distribuendo, ipse primus inceperat,
46 nichil sibi penitus reservans, sed nudum se offerens brachiis Crucifixi, qui est Dominus benedictus in secula (cfr. Rom 9,5; 2Cor 11,31).
Caput II - De humilitate et obedientia s. Francisci et fr.
Bernardi.
1 Devotissimus crucifixi servus Cristi, b. Franciscus, propter penitentie rigorem et continuum fletum factus erat quasi cecus, ita ut parum videret.
2 Quodam itaque tempore recessit a loco ubi erat et perrexit ad locum ubi morabatur fr. Bernardus, ut loquerentur ad invicem de divinis. Fr. Bernardus stabat in silva in contemplatione divina, totus tractus et unitus ad Dominum.
3 Tunc s. Franciscus accessit in silvam et vocavit fr. Bernardum, dicens: “Veni, loquere isti ceco!”. Fr. autem Bernardus, cum esset homo magne contemplationis et tunc esset mente suspensus ad Deum, non respondit s. Francisco nec ivit ad eum.
4 Ipse autem fr. Bernardus habebat in loquendo de Deo gratiam singularem, sicut s. Franciscus multoties expertus iam fuerat, et propterea loqui cum eo cupiebat.
5 Idcirco, facto aliquo intervallo, iterum secundo et tertio vocavit illum, eadem repetendo, scilicet: “Veni, loquere isti ceco!”. Et nulla vice fr. Bernardus avertit, ita quod nec ivit nec locutus fuit s. Francisco.
6 Unde s. Franciscus recessit aliquantulum desolatus, mirans et quasi conquerens intra semetipsum quod fr. Bernardus, ter ab eo vocatus, ire noluerat.
7 Sancto autem Francisco sic cogitante et recedente, dum iret per viam, dixit ad socium suum: “Expecta me aliquantulum!”.
8 Et cum daret se orationi in quodam loco solitario, ecce responsio divina facta est ad eum, dicens: “Et unde tu, pauper homuncio, conturbaris? Numquid homo debet dimittere Deum propter aliquam creaturam?
9 Fr. autem Bernardus, quando tu vocabas eum, stabat coniunctus mecum: et ideo non poterat ad te venire nec etiam respondere; et ideo non mireris si non potuit tibi loqui, quia ita extra se erat quod de verbis tuis penitus nil avertit”.
10 Hoc intelligens, s. Franciscus, statim concito gressu, ad fr. Bernardum revertitur, ut se sibi de cogitatione pristina humiliter accusaret. Fr. autem Bernardus, vere sanctus, statim occurrit s. Francisco et proiecit se ad pedes eius.
11 Et humilitas s. Francisci et fr. Bernardi caritas et reverentia obviaverunt sibi (cfr. Ps 84,11). Et recitata reprehensione divina quam habuit, s. Franciscus precepit fr. Bernardo quod, quicquid sibi precipiebat, per obedientiam faceret.
12 Ille autem, timens ne sibi aliquid excessivum imponeret, ut solebat; volens pia obedientia declinare, dixit: “Paratus sum, pater, obedientiam vestram facere, dummodo vos michi etiam obedientiam in hiis que dixero promittatis”.
13 Respondit s. Franciscus: “Assentio”. Fr. vero Bernardus dixit: “Dicatis, pater, quicquid me vultis facere”.
14 Et s. Franciscus ait: “Per s. obedientiam precipio tibi, ut ad puniendam presumptionem et audaciam cordis mei, me iacente in terra, calces pede tuo in gutture meo calcando et alio pede super os meum posito, ita quod, pedibus tuis me in gutture et ore sic calcantibus, transeas me ter ex una parte ad aliam.
15 Et sic transeundo dicas michi improperia: “Iace, inquiens, rustice fili Petri Bernardonis!”. Et alias plures et maiores iniurias irrogabis, dicendo: “Unde tibi tanta superbia, qui es vilissima creatura?”.
16 Quod audiens, fr. Bernardus, durum fuit sibi hoc facere; tamen propter obedientiam illud, quantum potuit, curialiter adimplevit. Et hoc facto, dixit s. Franciscus: “Amodo precipe, fr. Bernarde, quod vis quod faciam, quia promisi tibi obedientiam”.
17 Fr. vero Bernardus ait: “Per s. obedientiam tibi precipio quod, quandocumquet sumus simul, de meis defectibus me corrigas et acrius reprehendas”.
18 Quo audito, s. Franciscus stupuit valde, quia fr. Bernardus erat tante sanctitatis quod s. Franciscus habebat eum in magna reverentia.
19 Unde ex tunc s. Franciscus cavebat cum illo diutius commorari, ne propter dictam obedientiam contingeret tam s. animam et tam divinam aliqua correctione impetere.
20 Sed quando cupiebat fr. Bernardum videre vel de Deo loquentem audire, ab eo se expediebat breviter et succincte.
21 Et erat hoc videre mirabile, quomodo scilicet in patre reverendo et in primogenito suo fr. Bernardo certa pugna certabant, immo obviabant sibi (cfr. Ps 84,11) obedientia et caritas, patientia et humilitas utriusque.
Ad laudem et gloriam D.n. I.C. Amen.
Caput III - De fr. Bernardo, quando angelus transivit sibi flu-men.
1 In principio Ordinis, quando erant pauci fratres et adhuc non erant capta loca, s. Franciscus ivit ad visitandum S. Iacobum, ducens secum aliquos socios, quorum unus erat fr. Bernardus.
2 Cum autem irent pariter, invenerunt in quadam terra unum infirmum; cui compatiens s. Franciscus, dixit fr. Bernardo: “Volo, fili, quod remaneas ad serviendum isti infirmo”.
3 Qui statim, flexis genibus et capite inclinato, suscepit reverentissime obedientiam s. patris. S. autem Franciscus, relicto fr. Bernardo cum dicto infirmo, ivit ad S. Iacobum cum aliis sociis.
4 Et cum starent et orarent in S. Iacobo, fuit sibi revelatum a Domino in ipsa ecclesia, quod ipse caperet loca per mundum, eo quod deberet Ordo eius in magna multitudine dilatari. Unde ex tunc ex divino imperio cepit loca capere circumquaque.
5 Rediens autem s. Franciscus per viam primam, invenit fr. Bernardum et infirmum sibi commissum perfecte sanatum. Unde sequenti anno concessit s. Franciscus quod fr. Bernardus iret ad S. Iacobum.
6 Interim s. Franciscus rediit in vallem Spoletanam. Et cum instarent in quodam loco deserto, ipse et fr. Masseus et fr. Helias et quidam alii, et stante quadam die s. Franciscus in silva ad orandum,
7 socii vero eius, habentes eum in magna reverentia, timebant eius orationem aliqualiter impedire propter magnalia que sibi Deus in orationibus faciebat.
8 Accidit quod quidam valde pulcher iuvenis, accinctus vestes quasi ad ambulandum paratus, venit ad portam et pulsavit tam festinanter et diu, quod fuit insolitum.
9 Accedens autem fr. Masseus ad portam, aperuit et ait illi iuveni: “Fili, nondum credo te ad portam fratrum fuisse, quia nescis moderate pulsare”.
10 Et respondit: “Quomodo debet fieri?”. Cui dixit fr. Masseus: “Pulsa ter et raro, unam pulsationem post aliam; postea expecta, donec frater compleat Pater noster et veniat ad te. Et si in hoc intervallo non venerit, iterum pulsa”.
11 Iuvenis autem respondit: “Ego habeo magnam festinantiam, ideo sic pulso; nam habeo facere longum iter. Veni autem huc ut loquerer s. Francisco, sed ipse stat modo in contemplatione in silva; ideo nolo eum impedire.
12 Sed vade, mitte michi fr. Heliam; audivi enim quod est valde sapiens: ideo volo sibi facere unam questionem”.
13 Fr. autem Masseus, cum dixisset fr. Helie ut iret ad illum, tulit moleste et noluit ire, superbiens et irascens.
14 Fr. vero Masseus nesciebat quid faceret; quia, si dicebat quod ille non poterat ire, mentiebatur; si vero dicebat quod erat turbatus, timebat ne haberet malum exemplum.
15 Et quia interim ille tardabat venire, ille iuvenis iterum pulsavit ut prius. Tandem vero rediit frater ad portam et ait iuveni. “Tu non servasti regulam meam, sive doctrinam, in pulsando”.
16 Ille iuvenis erat angelus Domini, qui, anticipans responsionem fr. Massei, dixit: “Fr. Helias non vult venire ad me; sed vade ad fr. Franciscum et dicas quod mittat ad me fr. Heliam”.
17 Tunc fr. Masseus ivit ad fr. Franciscum stantem et orantem in silva, facie elevata in celum, et dixit ei totam ambasciatam dicti iuvenis et responsionem fr. Helie.
18 Tunc s. Franciscus nec se mutando de loco nec faciem declinando a celo, dixit: “Vade et dicas fr. Helie quod per obedientiam statim vadat ad eum”.
19 Fr. vero Helias ivit ita turbatus ad portam, quod aperiendo ostium cum impetu fecit validum strepitum et rumorem, dicens iuveni: “Quid vis tu?”.
20 Ille autem iuvenis ait: “Cave, carissime, quia videris turbatus, cum ira impediat animum ne possit cernere verum”.
21 Tunc fr. Helias dixit: “Dicas quod vis!”. Et ille: “Quero a te, inquit, utrum observatoribus s. evangelii liceat de omnibus que apponuntur, prout Cristus tradidit, manducare (cfr. Luc 10,8); et quero utrum alicui homini liceat observatoribus s. evangelii contraria evangelice libertati imponere?”
22 Fr. vero Helias respondit superbe, dicens: “Bene scio istud, nolo tibi dicere. Vade pro factis tuis”. Iuvenis respondit: “Ego scirem melius ad istam questionem respondere quam tu”.
23 Fr. vero Helias indignatus clausit ostium cum impetu et recessit. Et cum cogitaret intra seipsum de dicta questione, hesitabat nec enodare sciebat.
24 Ipse enim, cum esset vicarius Ordinis, presumpserat ultra evangelium et regulam ordinare, et constitutionem iam fecerat quod nullus frater carnes in Ordine manducaret; ita quod dicta questio erat totaliter contra eum.
25 Unde cum nesciret declarare seipsum, considerans iuvenis predicti modestiam et quod autem dixerat questionem illam eo melius enodare, rediit ad portam, aperiens ostium, ut ab ipso iuvene dictam questionem sibi peteret enodari.
26 Sed, aperta porta, nullus apparuit nec circumquaque discurrendo quesitus potuit reperiri. Ille autem erat angelus Domini, qui propterea ipsum non expectando recessit, quia superba mens non fuit digna angelicum habere colloquium.
27 Quibus peractis, s. Franciscus, cui omnia fuerant revelata, rediens de silva, acrius redarguit cum clamore valido fr. Heliam, dicens: “Male facis, fr. Helia superbe, qui repellis sanctos angelos, qui veniunt ad nos visitandos et instruendos.
28 Dico autem tibi, quod timeo vehementer ne tua superbia extra istum Ordinem faciat te finire”. Et ita sibi in posterum accidit, sicut s. Franciscus spiritu prophetico ante dixit.
29 In eadem autem die et hora qua ille angelus a fratre predicto recessit, apparuit in eadem specie fr. Bernardo, redeunti de S. Iacobo et stanti ultra quoddam magnum flumen, quod transire non poterat; et salutans fr. Bernardum idiomate proprio, dixit: “Dominus det tibi pacem (cfr. Num 6,26), o bone frater!”.
30 Et fr. Bernardus, admirans de pulcritudine eius et de lingua sibi nota et de salutatione pacifica et de facie leta, interrogavit eum: “Unde te habeo, o bone iuvenis (cfr. Tob 5,6)?”.
31 Et ille respondit: “Venio de tali loco ubi moratur s. Franciscus; et ivi ad loquendum cum eo, sed non potui, quia stabat in silva ad contemplandum divina.
32 Et stabant cum eo in illo loco fr. Masseus et fr. Egidius et fr. Helias. Et fr. Masseus docuit me sonare ad portam vestram.
33 Fr. vero Helias, quia de questione quam sibi feci me audire contempsit, quando postea penituit et voluit me audire et videre, non (cfr. Luc 10,24) potuit”.
34 Et hiis dictis ait angelus fr. Bernardo: “Quare, carissime, differs ultra fluvium transire?”. Respondit: “Quia periculum timeo propter profunditatem aque quam video”.
35 Et angelus dixit: “Transeamus simul, non dubites!”. Et apprehensa manu eius, in ictu oculi fr. Bernardum in alteram partem fluminis incolumem posuit.
36 Cernens hoc fr. Bernardus quod ille esset angelus Domini, cum magna devotione et reverentia ac gaudio dixit: “O angele benedicte Dei, dicas michi quod est nomen tuum?”.
37 Qui respondit: “Quid queris nomen meum (cfr. Gen 32,29), quod est ammirabile?”. Et hoc dicto disparuit et reliquit fr. Bernardum valde consolatum, ita quod totam viam illam cum gaudio ambulavit.
38 Ipse vero fr. Bernardus diem et horam notavit quando angelus sibi apparuit; et postquam pervenit ad locum ubi s. Franciscus cum dictis sociis morabatur, omnia illis per ordinem recitavit.
39 Unde certissime adverterunt quod ille idem angelus ipsis illa die et hora apparuit.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi, qui est benedictus in secula. Amen.
Caput IV - De fr. Bernardo, quomodo ivit Bononiam.
1 Quoniam b.p.n. Franciscus, tam sui quam ipse, de cruce et ad crucem fuerat vocatus a Deo, ideo ipse et alii beati sui socii primi recte videbantur et erant homines Crucifixi;
2 crucem in habitu et victu et in omnibus eorum actibus baiulantes, cupientes magis opprobria Cristi quam vana mundi et deceptoria blandimenta; propter quod letabantur de iniuriis et de honoribus tristabantur.
3 Et ibant per mundum tamquam peregrini et advene (cfr. 1Pet 2,11), nichil secum preter Cristum portantes; propter quod quocumque ibant, quia vere vitis palmites vivi erant, fructus animarum maximos faciebant.
4 Unde accidit semel in principio Ordinis quod s. Franciscus misit fr. Bernardum Bononiam ut ibi fructificaret Deo secundum gratiam a Domino sibi datam. Fr. autem Bernardus, cruce Cristi se muniens et obedientie sociatus virtute, Bononiam adiit.
5 Quem cum viderent pueri insolito habitu et despecto, multas illi iniurias irrogare ceperunt. Quas iniurias fr. Bernardus, vere sanctus, non solum patienter sed etiam letissime sustinebat.
6 Nam ut Cristi, qui factus est abiectio plebis et obprobrium hominum (cfr. Ps 21,7), vere esset discipulus, in platea dicte civitatis se studiose posuit, ubi melius illuderetur ab hominibus.
7 Unde cum sederet ibi, congregati sunt multi pueri et etiam homines circa eum; et quidam trahebant caputium retro, quidam ante; quidam vero pulverem, alii vero lapides iactabant in eum; quidam insuper ipsum hinc inde graviter impingebant.
8 Ad cuncta vero obprobria fr. Bernardus gaudens et patiens permanebat, in nullo penitus renitens aut murmurans; immo, quod maius est, ad similia obprobria sustinenda per plures dies in dicta platea studiose redibat.
9 Et quantumcumque iniuriis afficeretur ab illis, semper tamen imperturbatum animum leta facie ostendebat.
10 Et quia patientia opus perfectum habet et approbat, ideo quidam sapiens iudex, attendens et diligenter examinans tam virtuosam constantiam tot diebus in nullo penitus perturbatam, dixit in corde suo:
11 “Impossibile est quod iste non sit sanctus homo”. Et accedens ad fr. Bernardum, dixit: “Quis es tu et ad quid huc venisti?”
12 Fr. vero Bernardus misit manum in sinum et protulit regulam evangelicam s. Francisci, quam in corde portabat et opere ostendebat.
13 Ille vero iudex, cum ipsius regule statum altissimum perlegisset, vehementer obstupuit, cum esset homo intelligens;
14 et vertens se ad socios, cum admiratione maxima dixit: “Iste est altior status quem unquam audiverim; et propterea iste homo cum sociis suis est de sanctioribus hominibus mundi huius.
15 Unde magnum peccatum faciunt qui sibi iniurias irrogant; quia non iniurüs sed maximis est honoribus extollendus, cum vere sit amicus Altissimi”.
16 Et ait illi: “Carissime, si locum vobis aptum aliquis exhiberet, ubi commode Domino serviretis, et velletis accipere, ego pro salute anime mee libentissime vobis darem”.
17 Fr. Bernardus respondit: “Domine carissime, credo quod hoc vobis inspiravit Deus; et ideo oblationem vestram ad honorem Cristi libenter accipio”.
18 Tunc dictus iudex fr. Bernardum ad domum suam ducens, cum gaudio et caritate magna suscepit, et postea locum promissum sibi exhibuit et ad suas expensas totum perfecte et devote complevit.
19 Et factus est defensor et pater precipuus fr. Bernardi et sociorum eius. Fr. vero Bernardus propter s. conversationem eius cepit honorari ab hominibus, in tantum quod beatos se putabant qui illum tangere poterant vel videre.
20 Fr. vero Bernardus, sicut vere humilis et Cristi discipulus, timens ne honor qui sibi exhibebatur ibidem impediret quietem sui animi et salutem, recessit et ad s. Franciscum rediens, dixit:
21 “Locus captus est in civitate Bononie; unde mittas, pater, fratres qui morentur ibidem, quia ego amplius ibi lucrum non facio; immo, propter magnum honorem qui michi exhibetur ibidem, timeo plus perdere quam lucrari”.
22 Beatus autem Franciscus, audiens cuncta per ordinem que Dominus per fr. Bernardum fuerat operatus, gaudens et exultans in spiritu, cepit laudare Altissimum, qui pauperculos crucis discipulos sic in salutem populi dilatabat.
23 Et ex tunc assumens de sociis, misit eos in Lombardiam, et, crescente devotione fidelium, ceperunt loca plurima circumquaque.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi, qui est benedictus in secula. Amen.
Caput V - De morte gratiosa fr. Bernardi.
1 Tante sanctitatis erat fr. Bernardus quod s. Franciscus, dum viveret, magno illum venerabatur affectu, frequenti commendabat eloquio et in sua absentia magnis preconiis extollebat.
2 Accidit autem ut, dum s. Franciscus quadam die devote orationi insisteret, fuit sibi revelatum quod fr. Bernardus, Domino permittente, a multis et acutissimis impugnabatur demonibus.
3 Hec dum s. Franciscus compassiva mente de filio tam dilecto pensaret, per multos dies lacrimis orans, recommendabat D. Ihesu Cristo fr. Bernardum, ut de tot insidiis illi dare victoriam dignaretur.
4 Et dum in dicta oratione esset s. Franciscus pervigil sedulus ac attentus, ecce facta est ad eum divina responsio: “Francisce, ne timeas; quia omnes temptationes, quibus fr. Bernardus impetitur, date sunt illi ad exercitium et coronam;
5 et in fine de omnibus ipsum impugnantibus palman et victoriam cum gaudio reportabit. Et ipse fr. Bernardus est unus de commensalibus regni Dei”.
6 De qua responsione s. Franciscus gavisus est gaudio magno valde (cfr. Mat 2,10), gratias immensas referens D. Ihesu Cristo. Et ex tunc de illo amplius non dubitavit et non timebat,
7 sed semper maiori gaudio et ampliori dilectione afficiebatur ad eum. Quam dilectionem non solum in vita sed autem in morte monstravit.
8 Unde in morte b. Francisci, tanquam patriarcha Iacob, astantibus filiis et devote lacrimantibus pro recessu tam amabilis patris dixit s. Franciscus: “Ubi est primogenitus meus (cfr. Gen 49,3)? Veni, fili, ut benedicat tibi anima mea priusquam moriatur (cfr. Gen 27,4)”.
9 Tunc fr. Bernardus dixit fr. Helie secreto, qui erat tunc vicarius Ordinis: “Pater, vade ad dexteram sancti, ut te benedicat”.
10 Cum autem fr. Helias se posuisset ad dexteram eius et s. Franciscus, pre lacrimis cecutiens, manum dexteram super caput fr. Helie posuisset, dixit: “Istud non est caput primogeniti mei fr. Bernardi”.
11 Tunc fr. Bernardus accessit ad sinistram eius. S. autem Franciscus manus, cancellatis brachiis, commutando, sinistram posuit super caput fr. Helie, dexteram vero super caput (cfr. Gen 48,14) fr. Bernardi, dicens fr. Bernardo:
12 “Benedicat te Pater D. Ihesu Cristi in omni benedictione spirituali in celestibus in Cristo (cfr. Eph 1,3).
13 Sicut primus electus es in Ordine isto ad dandum exemplum evangelicum, ad imitandum Cristum in evangelica paupertate, quia non solum tua liberaliter obtulisti et pro Cristi amore autem integre dispersisti, sed etiam temetipsum in odorem suavitatis sacrificium (cfr. Lev 2,9) obtulisti.
14 Benedictus ergo sis a D. Ihesu Cristo et a me, pauperculo servo eius, benedictionibus sempiternis, ingrediens et regrediens, vigilans et dormiens, vivens et moriens.
15 Qui benedixerit tibi benedictionibus repleatur, et qui maledixerit tibi non erit immunis. Esto dominus fratrum tuorum (Gen 27,29) et tuo imperio cuncti subiaceant.
16 Et quoscumque volueris recipere ad Ordinem istum, recepti sint; et quoscumque emittere, emittantur; et nullus fratrum habeat potestatem super te; et quocumque volueris, possis libere pergere vel morari”.
17 Cum autem iste tam benedictus filius appropinquaret ad mortem, quia fratres post mortem b. Francisci ipsum paterno venerabantur affectu, ex diversis partibus convenerunt ad eum:
18 inter quos affuit ille ierarchicus et divinus fr. Egidius, qui, cum vidisset fr. Bernardum, dixit cum gaudio magno: “Sursum corda, fr. Bernarde, sursum corda!”.
19 Fr. autem Bernardus dixit uni fratri secrete, ut pararet locum contemplationi aptum, ubi fr. Egidius posset celestia contemplare.
20 Cum autem pervenisset fr. Bernardus ad illam extremam horam migrandi, fecit se erigi et astantibus fratribus dixit: “Fratres carissimi, nolo vobis dicere multa verba; sed considerare debetis quod statum quem ego habui vos habetis et istum quem ego habeo estis etiam habituri.
21 Invenio autem in anima mea quod pro mille mundis equalibus isti nollem non servisse D. Ihesu Cristo; et de omni of-fensa quam feci accuso me Salvatori meo, D. Ihesu Cristo, et vobis. Rogo vos, fratres mei carissimi, ut diligatis vos invicem (cfr. Ioa 13,34)”.
22 Et post hec verba et alia salubria hortamenta, cum reclinasset se in lecto, facta est facies eius splendida nimis et leta, non sine admiratione omnium qui astabant.
23 Et in ipsa letitia anima illa felix cum victoria sibi a Cristo antea promissa ad gaudia transivit beatorum.
Ad laudem et gloriam Domini.
Caput VI - De mirabili ielunio quadragesimali s. Francisci.
1 Verissimus servus Dei Franciscus, quia in quibusdam fuit quasi alter Cristus datus in mundo, ideo Deus Pater tam felicem hominem in multis Cristo, suo Filio, fecit esse conformem,
2 sicut apparuit in sanctorum sociorum sacro collegio, in stigmatum crucis mirando misterio et s. quadragesime continuato ieiunio.
3 Nam cum esset in territorio Perusino iuxta lacum, fuit in die carnisprivii apud quemdam devotum sibi hominem hospitatus. Quem s. Franciscus amore Cristi rogavit, ut ipse in quamdam insulam ipsius laci, in qua nullus hominum habitabat, transponeret in nocte scilicet ante diem Cinerum, ita quod nullus adverteret.
4 Ille vero hospes, ob magnam devotionem quam habebat in ipso, hoc studiosius adimplevit; unde surrexit de nocte et paravit naviculam, et in die Cinerum s. Franciscum portavit ad insulam prelibatam.
5 Sanctus vero Franciscus nichil pro victu portavit, nisi duos parvos paniculos.
6 Depositus autem in dicta insula, rogavit portitorem suum, ut nulli hoc panderet, et quod se nisi in die Iovis sancti requireret. Portitore vero suo recedente de insula, s. Franciscus solus remansit; et cum nulla ibi habitatio esset ubi caput suum reclinare valeret, in quamdam densam sepem, ubi vepres quasi tugurium fecerant, subintravit;
8 et stetit ibidem immobilis per totam quadragesimam, nil comedens aut bibens.
9 Predictus autem hospes b. Francisum in die Iovis sancti, sicut dixerat, requisivit; et invenit quod de dictis duobus paniculis, preter medietatem unius, nichil amplius erat tactum.
10 Quam vero medietatem s. Franciscus creditur tetigisse, ut Cristo benedicto gloriam ieiunii quadragenarii reservasset et cum illo modico pane vane glorie venenum expelleret; ita quod ieiunavit exemplo Cristi quadraginta diebus et quadraginta noctibus (cfr. Mat 4,2).
11 In loco autem ubi s. Franciscus penitentiam tam mirabilem celebravit, facta sunt meritis ipsius multa miracula; propter que omnia ceperunt homines in illa insula ex tunc habitationes construere, et, parvo elapso tempore, factum est castrum magnum et bonum, et etiam locus fratrum qui dicitur in Insula.
12 Adhuc autem homines illius castri magnam reverentiam exhibent illi loco ubi s. Franciscus predictam quadragesimam celebravit.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi, qui est benedictus in secula. Amen.
Caput VII - De magisterio s. Francisci ad fr. Leonem, quad in sola cruce sit perfecta letitia.
1 Quodam tempore yemali, cum s. Franciscus veniret de Perusio cum fr. Leone ad S. Mariam de Angelis, et frigus ipsum acerrime cruciaret,
2 vocavit fr. Leonem, qui ante ipsum aliquantulum precedebat, dicens: “O fr. Leo, quamvis fratres Minores in omni terra dent magnum exemplum sanctitatis et bone hedificationis, exemplum transcribe, id est nota, quod ibi non est perfecta letitia”.
3 Et cum aliquantulum ambulasset, iterum vocavit eum, dicens: “O fr. Leo, quamvis fr. Minor illuminet cecos, curvos extendat, demones pellat, surdis auditum, claudis gressum et mutis restituat verbum, et, quod plus est, quatriduanum resuscitet mortuum (cfr. Mat 11,4), scribe quia non est ibi perfecta letitia”.
4 Et rursus clamans dicebat: “O fr. Leo, si fr. Minor sciret omnium gentium linguas et omnes scientias et scripturas, ita ut sciret etiam prophetare (cfr. 1Cor 13,2) et revelare non solum futura sed etiam conscientias aliorum, scribe quod non est ibi perfecta letitia”.
5 Et adhuc ipsis ambulantibus, iterum clamabat: “O fr. Leo, pecorella Dei: et quamvis fr. Minor loquatur lingua angelca (cfr. 1Cor 13,2), et sciret stellarum cursus et virtutes herbarum, et essent ei revelati omnes thesauri terrarum;
6 et cognosceret virtutes avium et piscium (cfr. 3Re 4,33) et animalium et hominum et arborum et radicum et lapidum et aquarum scribe, scribe bene et nota diligenter, quia non est ibi perfecta letitia”.
7 Et post paululum clamavit: “O fr. Leo, quamvis fr. Minor sciret tam sollempniter predicare quod converteret omnes infideles ad fidem, scribe quod non est ibi perfecta letitia”.
8 Duravit autem iste modus dicendi bene per duo miliaria. Frater autem Leo, de hiis omnibus vehementer admirans, dixit: “Pater, rogo te ex parte Dei, quod dicas michi ubi est perfecta letitia”.
9 Cui s. Franciscus respondit: “Quando ibimus ad S. Mariam de Angelis ita balneati pluvia et frigore congelati, luto etiam deturpati et fame afflicti; et ad portam loci sonabimus, et portarius veniret iratus, dicens:
10 “Qui estis vos?”. Et nos dicemus: “Sumus duo de fratribus vestris”. Et ille e contrario diceret: “Immo estis duo ribaldi, qui itis circumeundo mundum, elemosinas pauperum rapiendo!”.
11 Et non aperiret nobis, sed faceret nos stare ad nivem et aquam, in frigore et fame usque ad noctem. Tunc si nos iniurias et repulsas sine turbatione et murmuratione toleraverimus patienter,
12 et cogitaverimus humiliter et caritative quod ille portarius veraciter nos cognoscit, et quod Deus linguam eius excitat contra nos, o fr. Leo, scribe quod ibi est perfecta letitia.
13 Et si nos perseveraverimus in pulsando et ille portarius, tanquam contra importunos turbatus, exeat et durissime nos afficiat alapis, dicens: “Recedite hinc, pultrones vilissimi, et ite ad hospitale. Qui enim estis vos? Penitus hic non manducabitis!”.
14 Et si nos hec gaudenter portabimus et iniurias cum amore perciperemus toto corde: o fr. Leo, scribe quod ibi est perfecta letitia.
15 Et si nos sic undique afflictos fame urgente, frigore affligente, nocte insuper propinquante, pulsabimus, clamabimus et fletu instabimus ut aperiatur nobis, et ille deinde stimulatus dixerit: “Isti sunt homines procacissimi et protervi: ego pacabo eos!”.
16 Et exiens cum uno fuste nodoso, capiens nos per caputium, ad terram super lutum et nives proiciet et taliter nos verberabit cum fuste predicto, quod undique nos plagis implebit,
17 si tot mala, si tot iniurias et verbera cum gaudio toleremus, cogitantes quod penas Cristi benedicti nos tolerare debuimus, o fr. Leo, scribe quia ibi est perfecta letitia.
18 Quia audi conclusionem, fr. Leo. Inter omnia carismata s. Spiritus, que amicis suis Cristus concesserit et concedat, est vincere semetipsum et libenter propter Cristum et caritatem Dei obprobria sustinere.
19 Nam in omnibus mirabilibus supradictis nos gloriari non possumus, quia non sunt nostra sed Dei. Quid enim habes, quod non accepisti. Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (1Cor 4,7) Sed in cruce tribulationis et afflictionis possumus gloriari, quia illud est nostrum.
20 Ideo dicit apostolus: Michi autem absit gloriari, nisi in cruce D.n. Ihesu Cristi (cfr. Gal 6,14), cui sit laus in secula seculorum. Amen.
Caput VIII - De locutione Dei facta ad s. Franciscum per fr. Leonem.
1 Cum b.p.n. Franciscus in principio Ordinis staret in quodam locello cum fr. Leone, ubi libros ad dicendum officium non habebant, quando ad matutinum venerunt, dixit s. Franciscus ad socium:
2 “Carissime, nos breviarium non habemus, ubi possimus dicere matutinum; sed, ut tempus ad laudem Dei expendamus, sicut te docuero ita dices; et cave ne aliter verba proferas vel mutes.
3 Ego enim dicam sic: O fr. Francisce, tu fecisti tot peccata in seculo, quod dignus es inferno. Et tu, fr. Leo, respondeas: Verum est quod infernum profundissimum meruisti”.
4 Fr. Leo purissimus cum columbina simplicitate respondit: “Libenter, pater; incipe in nomine Domini”. Et s. Franciscus incepit dicere: “O fr. Francisce, tu fecisti tot peccata in seculo quod dignus es inferno”.
5 Et fr. Leo respondit: “Deus faciet per te tot bona quod ibis in paradiso”.
6 S. autem Franciscus dixit: “Non dicas ita, fr. Leo; sed quando ego dicam: O fr. Francisce, tu fecisti tot iniqua opera contra Deum quod dignus es maledici; et tu ita respondeas: Inter maledictos dignus es computari”. Et fr. Leo dixit. “Libenter, pater”.
7 Et s Franciscus cum multis lacrimis et suspiriis et tunsionibus pectoris et valido clamore dicebat: “O Domine, Deus celi et terre, ego contra te tot iniqua commisi quod dignus sum penitus maledici”.
8 Fr. Leo respondit: “O fr. Francisce, Deus te faciet talem quod in ter benedictos eris singulariter benedictus”.
9 Et s. Franciscus, admirans quod ille semper contrarium respondebat, eum corripiendo dicebat: “Quare, fr. Leo, non respondes sicut ego te doceo?
10 Per s. obedientiam tibi precipio quod secundum verba quibus te informabo respondeas.
11 Et dicam sic: O fr. Francisce cativelle, putasne miserebitur tui Deus, cum tot peccata contra Patrem misericordiarum et Deum totius consolationis (cfr. 2Cor 1,3) commiseris, quod es dignus misericordiam non invenire.
12 Et tu, fr. Leo pecorone, respondeas: Nullo modo es dignus misericordiam invenire”. Et fr. Leo respondit: “Ammodo, pater, quia ego dicam quemadmodum precepisti”. Et s. Franciscus, facie leta in celum et manibus erectis ad Deum ac genibus flexis, cum fletu magno dicebat: “O fr. Francisce, peccator magne; fr. Francisce cativelle, putasne miserebitur tui Deus, cum tot peccata contra Patrem misericordiarum et Deum totius consolationis (cfr. 2Cor 1,3) commiseris, quod non es dignus misericordiam invenire”? Et fr. Leo respondit: “Deus pater, cuius est infinita maior misericordia quam peccatum tuum, faciet tibi magnam misericordiam et insuper addet tibi multiplicem gratiam”.
13 Sanctus autem Franciscus, dulciter iratus et patienter turbatus, dixit fr. Leoni: “Quare, fr. Leo, contra obedientiam presumpsisti et iam toties contraria propositis respondisti?”.
14 Et tunc fr. Leo respondit reverenter et multum humiliter s. patri, dicens: “Deus scit hoc, pater carissime, quod ego proposui semper sicut preceperas respondere; sed Deus me fecit loqui secundum suum beneplacitum et non secundum meum propositum”.
15 De quo s. Franciscus admirans dixit fr. Leoni: “Rogo te, carissime, quod hac vice dicas, cum me accusavero sicut prius, quod misericordia non sum dignus”. Et semper ista fr. Leoni imponebat cum multis lacrimis.
16 Respondit fr Leo: “Dicas, pater, quia hac vice sicut volueris respondebo”. Et s. Franciscus, cum lacrimis clamans, dicebat: “O Francisce cativelle, putasne miserebitur tui Deus?”.
17 Respondit fr. Leo: “Ita, pater miserebitur tui Deus, immo magnam gloriam recipies a Deo, Salvatori tuo; et exaltabit et glorificabit te in eternum, quia omnis qui se humiliat exaltabitur (Luc 14,11). Et non possum aliud dicere, quia Deus loquitur per os meum”.
18 Et in hac humili contentione et compunctivis lacrimis ac etiam consolatione divina usque ad auroram vigiles permanserunt.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi. Amen.
Caput IX - De inventione montis Alverne.
1 Cristi Ihesu fidelissimus servus et amicus Franciscus, quia Creatorem suum totis quibus poterat nisibus per se et alios honorabat, ideo gratiosissimus et benignissimus Salvator noster, D. Ihesus Cristus, honoranti vicem rependebat honoris, quia qui glorificaverit me, glorificabo illum (cfr. Mat 10,32), dicit Dominus.
2 Et propterea, quocumque ibat s. Franciscus, in tanta veneratione habebatur ab omnibus, quod quasi totus mundus ad virum tam mirabilem confluebat.
3 Unde quando appropinquabat ad terras aut ad castra vel villas, beatum se reputabat qui eum posset videre vel tangere.
4 Accidit autem quodam tempore, antequam haberet stigmata Salvatoris, quod b. Franciscus, de valle Spoletana recedens, in Romandiolam pergeret. In ipso autem itinere, cum ad quoddam castrum Montis Feltri pervenisset, celebrabatur tunc ibidem militie nove magna sollempnitas.
5 Quod cum didicisset pater sanctus ab incolis, fr. Leoni, socio suo, dixit: “Eamus ad istos, quia cum adiutorio Dei inter eos aliquem profectum faciemus”. In dicta vero sollempnitate erant multi nobiles de diversis partibus congregati.
6 Inter quos erat quidam de Tuscia dominus, Urlandus nomine, valde dives et nobilis, qui, propter miranda que de s. Francisco audierat, magnam ad ipsum devotionem conceperat eumdemque videre et audire maxime cupiebat.
7 S. autem Franciscus, cum prelibatum castrum intrasset, ut commodius a multitudine audiretur, super quemdam murum ascendit et inde astanti multitudini predicavit.
8 Et pro themate hoc proposuit in vulgari:
Tanto è quel bene che aspecto, / c’ogne pena m’e delecto.
9 Et super hec verba devote et divina eloquia per linguam eius eructavit Spiritus sanctus, probando scilicet illa per penas martirum et apostolorum martiria et duras penitentias confessorum multasque tribulationes sanctorum et sanctarum, quod omnes stabant suspensa mente, quasi angelum attendentes.
10 Inter quos dominus Urlandus predictus, gavisus de optata s. Francisci presentia et tactus de illius predicatione mirifica, proposuit omnino cum s. Francisco de anime sue salute tractare.
11 Unde, predicatione finita, dixit s. Francisco: “Pater, ego aliqua vellem tecum de salute anime mee ordinare”.
12 Sanctus vero Franciscus, totus discretionis sale conditus (cfr. Col 4,6), dixit: “Domine, vade hoc mane et honora amicos tuos qui te invitaverunt ad festum; et postea loquemur post prandium quantumcumque volueris”.
13 Ille autem assentiens, sumpto prandio, rediit et cum s. Francisco de salute anime sue plenius ordinavit. Et in fine dixit: “Fr. Francisce, ego habeo unum montem in Tuscia, devotissimum et solitarium valde, qui vocatur mons Alverne,
14 valde aptus hiis qui solitariam vitam desiderant. Si tibi et tuis sociis mons ille placeret, libentissime pro anime mee salute vobis donarem”.
15 Sanctus autem Franciscus affectuosissime desiderabat loca solitaria invenire, ubi posset commodius contemplationi vacare; ita quod, audita oblatione prefata, primo referens laudem Deo, qui per suos fideles providet suis oviculis, deinde gratias agens predicto domino Urlando, ita respondit:
16 ”Domine, cum redieritis domum in partibus vestris, ego mittam ad vos duos fratres de sociis meis, et vos montem illum eis monstrabitis; et si aptus videbitur, libentissime vestram caritativam oblationem accepto”. Predictus autem dominus habitabat in quodam suo castro prope montem Alverne.
17 Completa igitur sollempnitate predicta et domino illo ad propria redeunte, s. Franciscus misit duos de sociis, qui illum requirerent;
18 sed propter partes illis ignotas cum magna difficultate castrum predicti domini invenerunt. Cum autem apud dictum dominum pervenissent, ab eo tanquam angeli Dei caritative et letissime sunt recepti.
19 Et quasi cum quinquaginta armatis forte propter feras associati, ad dictum montem Alverne adducti sunt.
20 Qui providentes et perquirentes ubi possent pro habitaculo preparare, invenerunt tandem ibidem parvam planitiem, ubi deliberaverunt in nomine Domini commorari.
21 Illi vero seculares qui fratres conduxerunt, cum spatis ramos arborum incidentes, de ipsis ramis quoddam tugurium construxerunt.
22 Et capto ibi loco, cum domini predicti licentia in nomine D. Ihesu Cristi iverunt dicti fratres pro s. Francisco, ut illuc ipsum deducerent, annuntiantes ei dictum locum esse valde remotum et aptum contemplationi divine.
23 Sanctus vero Franciscus, cum gaudio hoc audiens et laudes Deo referens, assumpto fr. Leone et fr. Masseo et fr. Angelo, quondam milite nobili, simul cum ipsis ad dictum locum et montem accessit.
24 Cum autem ascenderet per montem illum cum illis sociis benedictis et aliquantulum quiesceret ad pedes cuiusdam quercus, que aliquantulum distabat a loco, multitudo diversarum avium confluit ab b. Franciscum, ad ipsum cum ylaritate et cantibus et alarum ioco undique concurrentes.
25 Et alique ponebant se super caput eius, alique super spatulas, alique super genua, alique in manibus s. patris.
26 Quod mirabile novum cernens, b. Franciscus dixit sociis suis: “Credo, carissimi fratres mei, quod D.n. Ihesu Cristo placeat ut locum in hoc monte solitario capiamus, ubi tantam de adventu nostro pretendunt letitiam sorores nostre avicule”.
27 Et surgens, totus letus in spiritu, perrexit ad dictum locum, ubi adhuc nichil erat nisi pauperculum de arborum ramis tugurium.
28 Et proviso ibi solitario loco ubi ab aliis sequestratus oraret, fecit sibi unam pauperculam cellulam in latere dicti montis, et precepit sociis quod nullus ad eum accederet nec aliquem alium ire permitterent nisi fr. Leonem, quia intendebat ibi facere quadragesimam archangeli Michaelis.
29 Ipsi autem fr. Leoni imposuit quod non iret ad eum nisi semel in die cum pane et aqua et semel in nocte matutinali hora;
30 in qua nichil loquendo accederet, sed hoc solum proponeret vel proferret, scilicet: Domine, labia mea aperies. Et si sanctus responderet de intus: Et os meum annuntiabit laudem tuam (Ps 50,17), simul dicerent matutinum.
31 Si vero non responderet de intus, statim fr. Leo recederet. Et hoc ideo precepit s. Franciscus, quia erat aliquando in tanta extasi mentis quod per noctem et diem loqui non poterat; ita erat absorptus in Deum. Quod preceptum fr. Leo attentissime observabat.
32 Nichilominus tamen fr. Leo fideliter sanctum custodiebat silentium; quantum poterat, quid sanctus faceret explorabat. Et aliquando inveniebat sanctum extra cellam elevatum in aere per tantum spatium quod erat potens tangere pedes eius;
33 et tunc amplexabatur illos et deosculabatur cum lacrimis, dicens: “Deus, propitius esto michi peccatori (Luc 18,3), et per merita huius viri sanctissimi fac me tuam sanctissimam misericordiam invenire”.
34 Aliquando vero invenit eum usque ad medios fagos elevatum a terra: erant autem ibi plurime de dictis arboribus procere altitudinis valde. Aliquando invenit eum in tanta altitudine aeris elevatum, quod vix videre eum valebat.
35 Et tunc fr. Leo genuflectebat et totum se extendebat in terra, in loco scilicet unde s. Franciscus orando erat in altum assumptus; et ibidem fr. Leo orans et per merita s. patris ut prius se Domino recommendans, maximas visitationes divine gratie sentiebat.
36 Et propter ista que fr. Leo sepe de sancto adverterat, tantam devotionem ad ipsum habebat, quod multum sepe cum s. caliditate per noctes occulta s. Francisci studia scrutabatur.
37 Unde accidit quod in supradicta quadragesima fr. Leo ivit ad matutinum ut s. Franciscum, sicut solebat, requireret.
38 Et cum sancti cellam introisset et dixisset: Domine, labia mea aperies (Ps 50,17), ut antea a sancto fuerat ordinatum et s. Franciscus non respondisset, lucente luna, cuius splendor ingrediebatur per ostium, advertit quod sanctus non stabat in cella.
39 Et cogitans quod extra oraret et per silvam hinc inde respiciens, audivit eum loquentem; et appropinquans, ut audiret quid diceret, lune lumine indicante, vidit sanctum genibus flexis et facie in celum erecta ac manibus elevatis ad Deum et dicentem hec verba:
40 ”Quid es tu, dulcissime Deus meus, et quid sum ego, vermiculus (cfr. {s 21,7) et parvus servus tuus?”. Et hoc sepe replicans, aliud non dicebat.
41 Et respiciens, fr. Leo vidit unam flammam ignis (cfr. Ex 3,2) pulcherrimam et valde splendentem et delectabilem oculis, descendentem a summis celorum usque ad caput s. Francisci.
42 Et de illa flamma vox egrediebatur et loquebatur cum s. Francisco; et s. Franciscus respondebat loquenti.
43 Sed fr. Leo timens, cessavit se retro, ne impediret sanctum in tam mirandis secretis, ita quod audire non poterat que verba tunc diceret.
44 Vidit tamen quod s. Franciscus extendit manum suam ter ad flammam predictam. Flamma vero recedente, fr. Leo incepit recedere plane, plane, ne sentiretur a sancto.
45 Sed audiens s. Franciscus sonitum pedum eius propter aliquod lignum silve, dixit: “Precipio, quicquid es, in virtute D. Ihesu Cristi, quod stes fixus nec te moveas a loco!”.
46 Statim fr. Leo propter adiurationem sancti stetit et dixit: “Ego sum, pater”. Et dixit fr. Leo aliquando, quod tunc fuit in tanto timore perterritus quod, si terra se aperuisset, ibi se libentissime abscondisset.
47 Timebat enim ne, si sanctum offenderet, gratiosam societatem eius amitteret. Nam tantus erat amor et fides quam in sancto habebat, quod sine ipso nullo modo vivere confidebat.
48 Et propter hoc quandocumque aliqui loquebantur de sanctis, fr. Leo dicebat: “Carissimi, magni sunt omnes sancti, sed et s. Franciscus etiam est de magnis propter mirabilia que Deus operatur per ipsum”. Et hoc libentius de ipso quam de aliis loquebatur; unde non est mirum si territus est ad vocem ipsius.
49 Quem sanctus recognoscens dixit: “Fr. pecorone, ad quid huc venisti? Nonne dixi tibi multoties quod me explorando non vadas? Dicas michi per obedientiam si aliquid videris?”.
50 Qui respondit: “Pater, audivi te loquentem et dicentem et multa animatione frequenter orantem: Quid es tu, dulcissime Deus meus, et quid sum ego, vermiculus et parvulus servus tuus.
51 Et tunc vidi flammam ignis (cfr. Ex 3,2) descendentem de celo, tecum loquentem, et te illi pluries respondentem, et manum tuam illi tertio extendentem; sed quid diceretis, ignoro”.
52 Et genuflectens, fr. Leo cum magna reverentia rogavit sanctum, dicens: “Rogo te, pater, ut exponas verba que audivi et doceas illa que etiam non audivi”.
53 Et s. Franciscus, quia multum diligebat fr. Leonem propter puritatem et mansuetudinem quem habebat, dixit ei:
54 “O fr. pecorella Ihesu Cristi, in hiis que tu audisti et vidisti erant michi aperta duo lumina, unum de cognitione Creatoris et aliud de cognitione mei ipsius.
55 Quando enim dicebam: Quid es tu, Domine, et quid sum ego, eram in quodam lumine contemplationis, in quo videbam abissum infinite bonitatis divine et profundum lacrimosum vilitatis mee.
56 Propterea dicebam: Quid es tu, Domine, summe bone, summe sapiens, summe clemens, ut visites me, qui sum vilis et vermiculus unus modicus, abominabilis et despectus.
57 Illa vero flamma fuit Deus, qui in specie illa michi sicut Moysi, inflamma (cfr. Ex 3,1.2) illa loquebatur; et inter alia que michi dixit tunc Deus, petiit a me quod ego oblationes tres facerem.
58 Cui respondi: Domine, ego sum totus tuus et nichil habeo nisi femoralia et cordam et tunicam; et ista tua similiter sunt. Quid potero magnitudini tue donationis offerre? Nam celum et terra, ignis et aqua, et omnia que in eis sunt tua sunt, Domine.
59 Quis enim habet quicquid non tuum? Que ergo tua sunt reddimus tibi, cum aliquid tibi offerimus. Quid ergo potero tibi offerre, Domine Deus, rex celi et terre et universe creature?
60 Et tunc dixit michi Deus: Mitte manum tuam in sinum tuum et offer michi quicquid inveneris.
61 Quod cum fecissem, inveni unam monetam de auro tam magnam et tam fulgentem et pulcram quam nunquam videris in hoc mundo, et tunc obtuli illam Deo.
62 Dixit vero iterum Deus: Offer michi iterum sicut prius. Ego autem dixi Deo: Domine, ego non habeo nec volo nec amo nisi te, et propter amorem tuum despexi aurum et omnia.
63 Unde si aliquid amplius in meo sinu invenitur, tu posuisti illud et tibi, donatori omnium, reddo. Et hoc feci ter; et facta trina oblatione, ego genuflexi et benedixi Deum, qui michi dedit quod offerre valerem.
64 Et statim fuit michi datum intelligere quod illa trina oblatio figurabat auream obedientiam, altissimam paupertatem et splendidissimam castitatem, quas Deus per gratiam suam dedit michi ita perfecte servare, quod in nullo me conscientia reprehendit.
65 Et sicut quando mittebam manum in sinum, proferebam et reddebam illas monetas ipsi Deo, qui illas ibidem posuerat; et ita dedit michi Deus potentiam in anima, quod de omnibus bonis michi ab ipso per suam sanctissimam bonitatem concessis, semper eum ore et corde laudo atque magnifico.
66 Hec ergo fuerunt verba que audisti et manuum extensio quam vidisti. Sed cave tibi, fr. pecorone, ne vadas me deinceps explorando; et revertere ad cellam tuam cum benedictione Dei; et habeas de me curam sollicitam.
67 Nam ad paucos dies faciet Deus tam stupenda mirabilia in hoc monte, quod admirabitur totus mundus. Faciet nova quedam que nun
quam in hoc mundo fecit alicui creature”.
68 Tunc fr. Leo recessit valde consolatus.
In illa vero eadem quadragesima supradicta apparuit in ipso monte Alverne, circa festum Exaltationis s. Crucis, Cristus in specie seraph alatus et veluti crucifixus, imprimens tam clavos quam stigmata in manibus et pedibus ac latere s. Francisco, prout dicit legenda sua.
69 Et apparuit cum tanto splendore de nocte quod illuminavit valles et montes circumquaque distantes amplius quam si solis claritas affuisset; de quo testes fuerunt cuncti pastores, qui per partes illas cum gregibus vigilabant (cfr. Luc 2,8).
70 Quare vero apparuerunt stigmata s. Francisco, nondum per omnia notuit; sed, sicut ipse sociis revelavit, hoc prefertur magnum misterium in futurum.
71 Hanc ystoriam habuit fr. Iacobus de Massa ab ore fr. Leonis; et fr. Hugolinus de Monte S. Marie ab ore dicti fr. Iacobi; et ego qui scribo ab ore fr. Hugolini, viri fide digni et boni.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi. Amen.
Caput X - Qualiter fr. Masseus humilitatem s. Francisci investigavit.
1 Cum s. Franciscus in loco de Portiuncula moraretur cum fr. Masseo, homine valde sancto, qui gratia verbi Dei et magna discretione pollebat, propter que valde diligebatur a sancto;
2 et cum quadam die rediret s. Franciscus de silva ubi steterat ad orandum et iam esset in exitu silve, fr. Masseus obvians illi, volens quantum foret humilis experiri, dixit s. Francisco: “Unde tibi? Unde tibi? Unde tibi?”. Respondit s. Franciscus: “Quid dixit fr. Masseus?”.
3 ”Quia totus mundus videtur venire post (cfr. Ioa 12,19) te; et omnes querunt te videre, te audire et tibi obedire. Tu non es pulcher homo; tu non es magne scientie aut sapientie; tu non es nobilis! Unde ergo tibi quod totus mundus veniat post te?”.
4 B. autem Franciscus, hoc audiens, totus exylaratus in spiritu, erigens faciem in celum, stetit per magnum spatium mente directa in Deum; et ad se rediens, genuflectens et laudans et gratias agens Deo, in magno fervore spiritus vertit se ad fr Masseum et ait:
5 “Vis scire unde michi? Vis scire et bene scire unde michi, ut totus mundus veniat post me? Hoc michi est ab illis oculis sanctissimis Dei, qui in omni loco contemplantur bonos et malos.
6 Nam illi beati et sanctissimi oculi non viderunt inter malos magnum peccatorem et viliorem et insipiensiorem quam me;
7 et ideo ad faciendum hoc mirabile opus quod intendit facere, in terra viliorem creaturam non vidit, propterea me elegit: quia stulta mundi elegit Deus ut confundat sapientes,
8 et ignohilia et contemptibilia et infirma mundi elegit Deus ut confundat (1Cor 1,27-28) nobiles et magnates et fortes; ut sublimitas virtutis sit ex Deo, non ex creatura,
9 ut non glorietur in conspectu eius omnis caro; sed qui gloriatur, in Domino glorietur (1Cor 1,29), ut soli Deo sit honor et gloria in (1Tim 1,17) eternum”.
10 Tunc fr. Masseus ad tam humile responsum cum tanto fervore prolatum obstupuit, et vere cognovit quod s. pater in vera humilitate fundatus erat, verus Cristi discipulus humilis. Amen.
Caput XI - Qualiter s. Franciscus intellexit archana cordis fr. Massei.
1 Semel s. Franciscus cum fr. Masseo in itinere positus, quem propter gratiam verbi et discretionem precipuam et adiutorium quod sibi prestabat in raptu, satisfaciendo concurrentibus et abscondendo sanctum, ne impediretur ab illis, libentissime ducebat pro socio.
2 Cum quadam die simul incederent, fr. Masseus s. Franciscum per aliquod spatium in itinere precedebat.
3 Sed cum ad quoddam trivium pervenisset per quod poterat vel Senas vel Florentiam vel Aretium pergere, dixit fr. Masseus: “Pater, quam viam tenere debemus?”.
4 Respondit sanctus: “Viam illam tenebimus quam voluerit Dominus”. Respondit fr. Masseus: “Et quomodo scire poterimus Domini voluntatem?”.
5 Respondit sanctus: “Ad signum quod in te ostendam. Unde in meritum s. obedientie mando tibi ut in isto trivio, in loco scilicet ubi tenes pedes, te, sicut pueri faciunt, circumvolvas in giro, et non desinas sic te volvere donec te prohibuero”.
6 Ille vero, tanquam verus obediens, tamdiu se circumvolvit ibidem quod, propter vertiginem capitis que ex tali circumvolutione inducitur, pluries cecidit; sed cum sanctus non prohiberet et ille vellet fideliter obedire, surrexit et resumpsit dictum girum.
7 Et dum se fr. Masseus fortiter volveret, ait s. Franciscus: “Sta fortiter; non te moveas!”. Qui statim se fixit.
8 Et s. Franciscus ait: “Versus quam partem tenes faciem?”. Respondit fr. Masseus: “Versus Senas”. Tunc ait s. Franciscus: “Ipsa est via per quam vult Dominus quod eamus”.
9 Dum autem irent per viam, fr. Masseus vehementer de talibus mirabatur, scilicet quod sic pueriliter eum faceret etiam coram secularibus transeuntibus circumvolvi; tamen propter reverentiam non audebat aliquid dicere s. patri.
10 Cum autem appropinquasset Senis, et s. patris adventum sensisset populus civitatis, venerunt obviam sancto et tam ipsum quam socium pensiles portaverunt, ita quod terram pedibus minime tetigerunt usque ad episcopatum Senensium.
11 In illa vero hora aliqui Senenses pugnabant ad invicem, ita quod erant iam duo homines interempti. B. Franciscus surrexit et tam divine predicavit illis hominibus et tam sancte, quod omnes reduxit ad pacem et ad magnam concordiam.
12 Propter quod opus tam admirabile et mirandum episcopus invitavit s. Franciscum et recepit eum die illa cum magna gratia et honore.
13 De mane vero sequentis diei s. Franciscus, vere humilis, qui in suis operibus nonnisi Dei gloriam requirebat, surrexit tempestive cum socio et, episcopo insalutato, resessit.
14 Propter quod fr. Masseus ibat, intra se murmurando per viam, et dicebat: “Quid est hoc quod fecit iste bonus homo? Me fecit sicut puerum circumvolvi, et episcopo, qui ipsum tantum honoravit, nec unum bonum verbum dixit nec gratias retulit”.
15 Et videbatur sibi quod hec omnia fuissent indiscreta. Tandem nutu divino rediens ad cor suum et se durissime arguens, dixit: “Fr. Massee, tu es valde superbus, qui opera divina diiudicas, et es dignus inferno, qui Deo cum tua superba discretione rebellas.
16 Nam in ista via tam sancta opera facta sunt per fr. Franciscum, quod, si fecisset angelus Dei, mirabilius non fuissent.
17 Unde si ipse preciperet tibi quod tu proiceres lapides, obedire deberes. Nam omnia que in via ista patratus est ex ordinatione divina processerunt, sicut apparet in fine optimo subsecuto.
18 Nam nisi illos pugnantes reduxisset ad pacem, non solum multorum corpora, sicut iam inceperat, gladius devorasset; sed, quod peius esset, multorum animas infernale baratrum, procurante diabolo, absorbuisset.
19 Et propterea tu es stultissimus et superbus, qui murmuras de hiis que sunt manifeste a voluntate divina”.
20 Hec autem, cum fr. Masseus aliquantulum ante s. Franciscum precederet, in corde suo dicebat. S. vero Franciscus, divino Spiritu illustratus, cui omnia occulta nuda sunt et aperta, clamavit post tergum fr. Massei;
21 et cordis eius secreta patefaciens, dixit: “Ad ea que nunc cogites te teneas, quia illa sunt bona et utilia tibi, et a Domino inspirata.
22 Murmuratio vero prima quam faciebas est ceca et mala et superba, et a diabolo tibi in anima seminata”.
23 Quod audiens fr. Masseus et stupens, manifeste perpendit quod s. Franciscus cordis eius arcana sciebat, et insuper certitudinaliter comprehendit quod s. patrem in omnibus suis actibus spiritus divine sapientie dirigebat.
Ad laudem D.n. et gloriam Ihesu Cristi. Amen. Deo gratias.
Caput XII - Qualiter fr. Masseus fuit probatus a s. Francisco.
1 B. Franciscus, volens humiliare fr. Masseum, ut multiplicia dona que illi prestabat Altissimus de virtute in virtutem crescerent,
2 cum esset ipse s. pater in quodam loco solitario cum illis primis sociis vere sanctis, inter quos autem fr. Masseus morabatur; unde dixit s. Franciscus omnibus congregatis:
3 “O fr. Massee, omnes isti tui socii habent gratiam contemplandi et orandi; tu autem habes gratiam verbi Dei ad satisfaciendum personis.
4 Et propterea ego volo quod, ad hoc ut isti possint contemplationi et orationi vacare, tu facias portam, elemosinam et coquinam.
5 Quando vero alii fratres manducabunt, tu extra porte ostium manducabis, ita quod, antequam venientes pulsent ad portam, satisfacias illis de aliquibus bonis verbis, ita quod non oporteat aliquem exire nisi te. Et hoc facias in meritum obedientie salutaris”.
6 Qui statim, inclinato capite et tracto caputio, humiliter obedivit et per plures dies fecit portam, elemosinam et coquinam.
7 Socii vero eius, sicut homines illuminati a Deo, ceperunt sentire in cordibus multam pugnam, eo quod fr. Masseus esset homo magne perfectionis et orationis sicut et ipsi et amplius; et tamen erat totum illi impositum loci pondus.
8 Propter quod rogaverunt s. patrem cordaliter, quod dicta officia inter eos distribuere dignaretur, quia nullo modo conscientie poterant sustinere quod dictus frater tot oneribus subiaceret.
9 Nam preterea sentiebant se in orationibus crudos et in conscientia dissipatos, nisi fr. Masseus a dictis elevaretur oneribus.
10 B. autem Franciscus, hoc audiens, acquievit caritativis eorum consiliis et, fr. Masseum vocans, dixit: “Fr. Massee, isti socii tui volunt partem de officiis que tibi imposui; et ideo volo quod dicta officia dividantur”.
11 Et humiliter et patienter respondit: “Pater, quicquid michi in partem vel totum imponitis, totum a Deo estimo esse factum”.
12 Tunc s. Franciscus, videns caritatem illorum et fr. Massei humilitatem, fecit predicationem mirabilem de sanctissima humilitate; exhortando ipsos quod, quanto maiora dona conferret nobis Altissimus, tanto quis debet esse humilior, quia absque humilitate nulla virtus est acceptabilis coram Deo.
13 Et hiis dictis, officia cum caritate distribuit et omnes cum s. Spiritus gaudio benedixit.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi. Amen.
Caput XIII - Qualiter s. Franciscus fr. Masseum levavit in aere cum flatu,
et quomodo s. Petrus et s. Paulus apparuerunt s. Francisco Rome in ecclesia s. Petri.
1 Mirabilis Dei servus et verus Cristi discipulus s. Franciscus, ut Cristo se in omnibus conformaret, sicut Salvator misit discipulos suos binos in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus (cfr. Luc 10,1),
2 ita postquam s. Franciscus aliquos socios habuit, ad duodenarium numerum congregatos, binos per mundum ad predicandum dispersit.
3 Et ut exemplum aliis in se monstraret de vera obedientia, ipse prior exemplo Cristi benedicti incipiebat facere quam docere (cfr. Act 1,1). Unde quodam tempore cum ceteris sociis partes orbis varias adsignans, ipse, electo sibi fr. Masseo pro socio, versus provinciam Francie iter arripuit.
4 Cum vero irent pariter, pervenerunt ad habitationes quasdam fidelium: unde pro necessitate corporis oportebat eos, prout dicit regula, mendicare;
5 ita quod s. Franciscus ivit per unam contratam fr. vero Masseus per aliam.
6 Sanctus vero Franciscus, quia erat despectus et parvus, et propterea inter ignotos quasi despiciebatur ab omnibus, quia humane insipientie oculus non illa que intus sed solum illa que foris iudicat, ideo ipse sanctus quosdam bolos vilis panis et frusta parvula conquisivit;
7 sed fr. Masseo, qui erat pulcher homo et magnus, dati fuerunt plures et pulcriores.
8 Cum autem ambo extra terram in quodam loco, ut simul cibum sumerent, convenissent, non inveniebant nisi solum terre ubi locarent elemosinas conquisitas, quia regio illa erat omnimo nuda lapidum. Tandem nutu divino pervenerunt ad quemdam fontem, in cuius margine collocatus erat lapis pulcher et latus; de quo valde gavisi, super lapidem illum acquisita panis fragmentula posuerunt.
9 Cum vidisset autem s. Franciscus quod frusta panis fr. Massei essent pulcriora et plura quam sua, exultans in spiritu pro desiderio paupertatis, ait: “O fr. Massee, nos non sumus digni de tam magno thesauro”.
10 Et hoc, elevando vocem gradatim, pluries replicavit. Respondit fr. Masseus: “Pater carissime, quomodo potest dici thesaurus, ubi est tanta penuria: quod nec est ibi tobalia nec cultellum nec incisoria nec scutella nec domus nec mensa nec famulus nec ancilla?”.
11 Respondit s. Franciscus: “Et hoc ego reputo magnum thesaurum, ubi nichil est de hiis que preparat humana industria.
12 Sed quicquid adest, totum a providentia ministratur divina, sicut manifeste apparet in pane acquisito, in lapide tam pulcro et in fonte tam limpido.
13 Unde volo quod rogemus Deum, ut thesaurum s. paupertatis tam nobile, qui habet administratorem Deum, faciat nos toto corde diligere”.
14 Et de illis frustulis et fonte, cibo et potu gaudenter et cum laudibus divinis assumpto, surrexerunt ut versus Franciam pergerent. Et cum pervenissent ad quamdam ecclesiam, dixit s. Franciscus socio: “Intremus ut hic missam Domini audiamus”. Sed cum sacerdos abesset, s. Franciscus abscondit se post altare illius ecclesie ad orandum.
15 Et ibidem recepit visitationis divine tam excessivum fervorem, eius animam ad paupertatis concupiscentiam totaliter inflammantem, quod videbatur ex facie et oris yatu quasi flammas amoris emittere.
16 Et egrediens ad socium sic ignitus ore vehementer dicebat: “A, A, A, A, fr. Massee, prebe michi teipsum!”. Et hoc fecit ter.
17 Fr. autem Masseus, stupens de tam vehementi fervore, cum tertia vice s. Franciscus dixisset: “Prebe michi teipsum!”, misit se totum infra brachia s. patris.
18 Tunc s. Franciscus, cum yatu magno et Spiritus sancti fervore ac clamore valido reboando “A, A, A, A,” levavit fr. Masseum cum ipso flatu in aere et impulit illum ante se quantum posset esse unius longe haste mensura.
19 Quod videns, fr. Masseus stupuit valde de tam mirando s. patris fervore; et retulit postea socius quod in illo s. Francisci impulsu tantam dulcedinem et s. Spiritus consolationem persensit, quod nunquam in vita sua consolationem tam maximam se meminit habuisse.
20 Post hec dixit s. Franciscus: “Carissime, eamus ad s. Petrum et ad s. Paulum, et rogemus eos, quod ipsi nos doceant et adiuvent possidere thesaurum inenarrabilem sanctissime paupertatis.
21 Et addidit s. Franciscus fr. Masseo, dicens: “Carissime et dilectissime mi frater, thesaurus beatifice paupertatis est tam dignissimus, tam divinus, quod nos non sumus digni illum in vasis (cfr. 2Cor 4,7) nostris tam vilissimis possidere,
22 cum hec sit illa virtus celestis per quam terrena et transitoria cuncta calcantur et per quam omnes obices tolluntur e medio, ut libere Domino eterno mens humana iungatur.
23 Hec est que adhuc animam in terris positam facit in celis cum angelis conversari.
24 Hec est que Cristum in cruce associat, cum Cristo in tumulo absconditur et cum Cristo resurgit et ascendit in celum; quia dotem agilitatis super celum volandi animabus ipsam amantibus etiam in hac vita concedit, cum vere humilitatis et caritatis arma custodiat.
25 Ideo rogemus sanctissimos apostolos Ihesu Cristi, quod ipsi, qui fuerunt amatores huius evangelice margarite, hanc gratiam nobis acquirant a D. Ihesu Cristo,
26 ut ipse, qui fuit s. paupertatis observator et doctor, dignetur per suam sanctissimam misericordiam nobis concedere ut mereamur veri esse observatores et humiles discipuli pretiosissime et amantissime et angelice paupertatis”.
27 Cum pervenissent ergo Romam, intraverunt ecclesiam Principis apostolorum, Petri beatissimi; et postquam intraverunt, s. Franciscus perrexit ad unum angulum ipsius ecclesie et fr. Masseus ad alium, ad rogandum Deum et sanctos eius apostolos, quod ad possi-dendum s. paupertatis thesaurum ipsos instruerent et iuvarent.
28 Et hoc cum devotione magna et multis lacrimis postulabant. Cum autem in oratione humiliter insisterent, et ecce b. Petrus et b. Paulus apparuerunt cum magna claritate b. Francisco, amplexantes illum et obsculantes atque dicentes:
29 “Fr. Francisce, quia hoc tu petis et desideras quod Cristus et sancti apostoli servaverunt, ideo notificamus tibi ex parte sua quod tuum desiderium est impletum.
30 Et D. Ihesus Cristus nos misit ad te, ut annuntiemus tibi quod oratio tua exaudita est (cfr. Luc 1,13), et thesaurus sanctissime paupertatis tibi et tuis sequentibus perfectissime est concessus.
31 Et tibi ex parte Cristi dicimus quod, quicumque hoc desiderium perfecte tuo exemplo sequentur, de regno beatitudinis sunt securi; et tu et omnes tui sequaces erunt a Domino benedicti”.
32 Et hiis dictis recesserunt, relinquentes eum intime consolatum. S. autem Franciscus, surgens ab oratione, obviavit socio et interrogavit si aliquid habebat a Domino. Qui respondit quod nichil habebat.
33 Sanctus autem Franciscus dixit quod b. Petrus et b. Paulus sibi apparuerant et hec verba consolatoria, ut predictum est, revelaverant.
34 E quo utrique tanto gaudio et letitia sunt repleti quod, obliti ire in Franciam, sicut proposuerant primitus, ad vallem Spole-tanam cum festinatione redierunt, ubi debebat hec via celestis et angelica inchoari.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi. Amen.
Caput XIV - Qualiter, loquente s. Francisco cum sociis de Deo,
Cristus apparuit in medio eorum.
1 Sanctissimus p.n. Franciscus, qui totum cogitatum suum in Cristo benedicto iactaverat, et totum suum studium et desiderium et orandi et loquendi et conversandi modum ad eius beneplacitum in se et aliis suis sociis ordinabat, quando volebat loqui de Deo et de salute anime;
2 cum esset aliquando cum illis sanctis et apostolicis sociis ad loquendum de Deo in loco aliquo congregatis, accidit semel in principio sue conversionis, cum adhuc pauci essent, quod, seden-te patre pio cum fillis tam benedictis, in fervore spiritus uni eorum precepit ut in nomine Domini os suum aperiret et loqueretur de Deo quicquid ei divinus Spiritus suggerebat.
3 Cum autem ille sine mora obedienter inciperet et stupenda, docente Spiritu sancto, eructaret, et s. pater imposuit primo silentium et alteri precepit ut os suum in nomine Domini aperiret;
4 et illo obediente et Dei magnalia per Dei gratiam diffundente; et s. Franciscus huic secundo sicut primo imperavit silentium. Et tertio imposuit ut ad laudem D. Ihesu Cristi absque premeditatione aliquid eructaret.
5 Et tertius primorum exemplo, humilem obedientiam adimplendo, tam miranda et archana de divinis occultis producebat in lucem, quod nulli dubium erat quod per ipsum et alios Spiritus sanctus loquebatur.
6 Cum igitur sic sigillatim vasa illa sanctorum simplicium balsamum divine gratie funderent, ad imperium s. patris, loquendo scilicet melliflue de divinis,
7 et ecce in medio eorum D. Ihesus Cristus benedictus apparuit in specie speciosissimi iuvenis, cum tanta dulcedine gratie omnibus benedicens, quod tam s. pater quam ceteri omnes fuerunt rapti; et iacebant quasi mortui, de mundo isto nichil penitus sentientes.
8 Cum vero ad semetipsos redirent, dicebat s. pater: “Fratres mei dilectissimi, gratias agite D. Ihesu Cristo, quia placuit ei per ora simplicium thesauros disseminare celestes; nam ipse, qui aperit os infantium et mutorum, linguas simplicium facit sapientissimas et disertas (cfr. Sap 10,21).
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi, qui est benedictus in secula. Amen.
Caput XV - Qualiter s. Franciscus et socii eius simul
cum s. Clara fuerunt rapti in loco Portiuncule.
1 Franciscus, servus Dei altissimi, dum staret Assisii, vivente adhuc b. sponsa Cristi Clara, cum frequenter illam suis sacris exhortationibus visitaret, illa rogavit pluries b. Franciscum, quod faceret ei hanc consolationem, ut scilicet semel insimul comederent.
2 B. autem Franciscus semper illud facere renuebat. Unde accidit quod socii s. patris, s. Clare desiderium perpendentes, b. Francisco dixerunt:
3 “Pater, nobis videtur quod rigor iste non sit secundum caritatem divinam, quod b. Claram, virginem tam sacram et Deo dilectam non exaudis;
4 et que presertim ad tuam predicationem pompas seculi dereliquit. Propter quod nedum semel sumere cibum tecum potuit; sed, si cum tanta instantia maiorem gratiam postulasset, plantule tue facere debuisses!”.
5 Respondit b. Franciscus: “Videtur vobis quod de hoc desiderio illam exaudiam?”. Cui socii dixerunt: “Ita, pater; nam digna est (cfr. Luc 7,4) quod hanc consolationem sibi adimpleas”.
6 Respondit s. Franciscus: “Ex quo vobis placet, etiam michi videtur; sed, ut plenius consoletur, volo quod hoc fiat in S. Maria de Angelis.
7 Ipsa enim diu stetit in S. Damiano reclusa; unde letificabitur aliquantulum revidendo locum S. Marie, ubi fuit tonsa et facta sponsa D. Ihesu Cristi; et ibi comedemus simul in nomine Domini”.
8 Ordinata est ergo dies qua egrederetur cum socia; et, comitantibus eamdem sociis s. patris, venit benedicta Clara ad S. Mariam de Angelis.
9 Et beatissima Dei Matre reverenter et humiliter adorata ac loco circumquaque ex devotione lustrato, hora facta est comedendi: humilis et divinus Franciscus fecit mensam, sicut sepe consueverat, in plana terra parari,
10 et sedit ipse et beatissima Clara, et unus de sociis s. Francisci cum socia s. Clare; et omnes alii eius socii in mensa illa humili sunt locati.
11 Pro primo autem ferculo incepit s. Franciscus loqui de Deo tam suaviter et sancte et tam altissime et divine, quod ipse s. Franciscus et s. Clara et socia et omnes alii qui erant in mensa illa paupercula fuerunt rapti tanta habundantia gratie Altissimi que eis supervenit.
12 Ipsis autem sedentibus sic raptis et oculis ac manibus in celum directis, homines de Assisio et de Betona et undique per contratam videbatur quod S. Maria de Angelis et totus locus et silva que erat adhuc iuxta locum, omnia comburebantur, et unus magnus ignis omnia predicta preoccupabat, scilicet ecclesiam, locum et silvam.
13 Propterea Assisinates, ut loco succurrerent, cum magna festinatione cucurrerunt, credentes firmiter quod omnia comburerentur ab igne. Quando vero venerunt ad locum, viderunt cuncta illesa penitus et intacta.
14 Intrantes autem domum, invenerunt b. Franciscum cum b. Clara et omnibus sociis antedictis raptos ad Dominum; et circa mensam illam humilissimam omnes sedentes virtute indutos ex alto (cfr. Luc 24,49).
15 Et tunc certitudinaliter adverterunt quod ille erat ignis divinus qui, ob devotionem tam sanctorum et sanctarum dictum locum divini amoris copiosis consolationibus inflammabat. Unde recesserunt valde hedificati et consolati.
16 B. autem Franciscus et b. Clara et ceteri, refecti tam consolatione copiosa divina, de alio cibo parum aut modicum curaverunt.
17 Tunc sumpto tam benedicto cibo, b. Clara rediit ad S. Damianum. Unde videntes eam, sorores fuerunt valde gavise, quia timuerant ne s. Franciscus vellet eam mittere ad aliud monasteriurm gubernandum,
18 sicut miserat s. Agnetem, germanam eius, pro abbatissa Florentiam: nam illo tempore mittebat s. Franciscus ad monasteriorum exteriorum regimina; et aliquando dixit s. Clare: “para te, si oportebit, ire quocumque te misero”.
19 Et illa, sicut filia obedientie dicebat: “Parata sum, pater, quocumque me miseris obedire”. Propter hoc sorores fuerunt gavise quando eam rehabuerunt; et b. Clara ex tunc remansit valde consolata.
Ad laudem D.n. Ihesu Cristi. Amen.
===================================================================================
| Redi
|
====================================================================================
